Skip to main content

Stap je op de tram?

22 maart 2021 | ◴Leestijd: 3 minuten

Misschien maakt de aanleg van een tram of vergelijkbare vervoersvorm onze stad mondialer, moderner en duurzamer. Het kan zijn dat ons imago erdoor versterkt wordt, dat dit meer bezoekers trekt, meer studenten doet besluiten hier te studeren en meer bedrijven Groningen wél zien liggen als het gaat om een vestigingskeuze. Het kan ook zijn dat we duurzamer worden omdat er minder bussen gaan rijden, er minder energie nodig is om van A naar B te komen, de stad stiller wordt en er minder ruimte nodig is voor alle OV-bewegingen.

Eerst meer weten

Een upgrade van een tram naar lightrail of trein kan een optie zijn voor een tracé buitenom de Stad of in gebieden waar een vrije baan of een talud geen barrière vormt tussen wijken en staddelen. Een route van de Suiker buitenom Vinkhuizen richting Zernike zou een voorbeeld kunnen zijn, maar allerlei variaties zijn denkbaar. Het zou allemaal kunnen, maar we weten nog te weinig om goede beslissingen te nemen. En er zijn voldoende negatieve voorbeelden van investeringen in trams en vergelijkbare voertuigen die ons dwingen waakzaam te zijn. Maar dat geldt ook voor het resoluut afwijzen van het aanleggen van een tram. Misschien past het in Groningen buiten het centrum en vooral in de ruime opzet van onze nieuwe stadsdelen?

Eerst even dat moderne en mondiale ding: willen we wel een grotere aantrekkingskracht realiseren? Is dat nou juist niet duurzaam? Meer bezoekers rijden naar het aantrekkelijker Groningen en nemen braaf de tram op een transferium en komen naar onze winkels. Simpel, snel en goed voor onze economie zou je zeggen. Maar vóór de komst van cool OV zoals een tram bleven deze bezoekers gewoon in Drachten en gingen daar met de fiets naar de Hema, want die heb je daar ook. Wat worden we dan wijzer op het vlak van duurzaamheid? Niets. Er rijden alleen maar weer meer auto’s naar Groningen om hier naar de Hema te gaan. En trekken we niet een wat te groot jasje aan? Er zijn 4 steden in Nederland met een tram. In elk van die 4 wonen minimaal 2x meer mensen en is de lokale economie veel forser. En welke vervoerscapaciteit is er nog nodig na de Corona-crisis?

Een tram kan dwingen om ons OV-netwerk uit te dunnen, immers: er moeten bussen worden weggestreept tegen de tram omdat we anders sowieso structureel meer geld kwijt zijn (de kosten per dienstregelinguur van een tram zijn ca. dubbele als die van een bus – CROW KpVV 2015). Buslijnen worden opgeheven en de gemiddelde afstand van het huis van een Stadjer naar de dichtst bij zijnde opstapplaats voor OV zal toenemen. Minder service, wel meer lokale belasting.

Een tram is inflexibel, je legt een route vanwege voortschrijdend inzicht niet even ergens anders neer. En een tram is helemaal niet zo stil als velen beweren, zeker niet als je het vergelijkt met de nieuwe elektrische bussen die nu in de Stad rijden.

Het kostenplaatje

Maar dan de kosten. De bouwkosten van een tramlijn zijn net als vele andere openbare werken lastig te plannen. Er zijn enkele bekende debacles zoals de lijn in Utrecht naar de Uithof (duurste tramlijn ter wereld, 64 miljoen euro per kilometer- NRC 19 maart 2019) en de lijn van Den Haag naar Zoetermeer. Een tram op een eigen baanvak in plaats van een rijbaan delen met andere gebruikers is goedkoper. Een tram gebruiken op een tracé met veel haltes of veel bochten (centrum!) maakt een tram onderhoudsgevoeliger en dus duurder. Maar gelukkig hoef ik niet na te denken over de hoge kosten van een bochtig tracé in ons centrum: een tram binnen de Diepenring is voor mij onbespreekbaar. Te vol, te krap, te gevaarlijk en niet te koppelen aan een op te lossen mobiliteitsvraagstuk. Als we een tram willen moeten we enkele scherpe keuzes maken. Waar kan het wel en waar kan het niet qua ruimte? Welke groepen hebben belang bij goed OV, zijn dat wel de studenten die prima kunnen fietsen? Accepteren we obstakels in de stad? En hoe hoog mag de rekening zijn? De kans dat Groningen zichzelf opzadelt met een giga-rekening voor het bouwen en onderhouden van een tram is reuze groot.

Niet tegen elke prijs

Maar meer te kiezen hebben na een gedegen onderzoek naar de opties voor een tram buiten de Diepenring lijkt mij nuttig. Groningen wordt groter en nieuwe wijken en Zernike slim ontsluiten met een tram lijkt raadzaam. Maar niet tegen een hoge prijs die we als relatief arme stad niet kunnen dragen. Het uithollen van andere OV-netwerken zoals de bus moeten we kritisch volgen en een concurrentiestrijd in het Noorden om bezoekers te trekken moeten we niet willen.